• سایت رهبری
  • سایت ریاست جمهوری
  • پایگاه اطلاع رسانی دولت

معرفی و تاریخچه :

‏بخش تحقيقات منابع طبيعي مركز تحقيقات كشاورزي و منابع طبيعي اصفهان از بخش‌هاي با سابقه اين مركز ‏محسوب مي‌گردد. اين بخش قبل از سال 1357 با نام مركز تحقيقات منطقه كوير با دو نفر كارشناس، 8 نفر نيروي خدماتي ‏و يك طرح تحقيقاتي داير بود. همكاري با جهاد دانشگاهي دانشگاه صنعتي اصفهان و اجراي طرح‌هاي مشترك و طرح‌هايي ‏در زمينه گياهان دارويي و گياهشناسي بعد از انقلاب اسلامي از دست آوردهاي مهم اين بخش بود.

 از سال 1365 نام اين ‏بخش به مركز تحقيقات منابع طبيعي تغيير كرد. در سال 1367 با ادغام بخش‏هاي تحقيقاتي موجود در استان و شكل گرفتن ‏مركز تحقيقات كشاورزي و منابع طبيعي، اين بخش نيز با عنوان بخش تحقيقات منابع طبيعي در اين مركز به كار خود ادامه ‏داد. در سال 1370 اين بخش با همين عنوان به جهادسازندگي انتقال يافته و مركز تحقيقات منابع طبيعي و امور دام استان ‏تشكيل شد.

از سال 1380 با ادغام دو وزارتخانه جهادسازندگي و كشاورزي و شكل‏گيري وزارت جهادكشاورزي و همچنين ‏ادغام دو مركز تحقيقات اصفهان با عنوان جديد مركز تحقيقات كشاورزي و منابع طبيعي استان اصفهان، بخش تحقيقات ‏منابع طبيعي به عنوان يكي از بخش‏هاي اين مرکز بكار خود ادامه داد.

در تمام طول اين مدت اين بخش از نظر فني و ‏طرح‌هاي تحقيقاتي زير نظر موسسه تحقيقات جنگلها و مراتع طرح‌هاي تحقيقاتي را اجرا نموده است. اين بخش خوشبختانه ‏در تمام طول اين مدت و باتوجه به نقل و انتقالات متعدد هيچگاه از فعاليت تحقيقاتي كه وظيفه اصلي آن است دور نمانده و ‏هميشه در راستاي اجراي طرح‌هاي تحقيقاتي حداكثر فعاليت خود را داشته است.

نيروهاي اين بخش سال به سال از نظر كيفي ارتقاء پيدا كرده‌اند. بطوريكه در حال حاضر اين بخش داراي 11 نفر ‏نيروي عضو هيئت علمي،3 نفر کارشناس ارشد، 5 نفر کمک کارشناس و 6 نفر نيروي خدماتي است. بطور متوسط سالانه ‏‏30 الي 40 طرح تحقيقاتي در اين بخش به اجرا در مي‌آيد.‏

اهداف و سیاست های بخش تحقیقات منابع طبیعی عبارتند از :

‏‏ -‏ ‏ انجام طرح‏هاي تحقيقاتي كاربردي و توسعه‏اي در زمينه دستيابي به روش‏هاي مناسب استفاده از منابع طبيعي تجديدشونده.‏

 ‏-‏ ‏ تعيين مناسب‏ترين روش‏هاي بهره‌برداري از مراتع استان.

‏ ‏-‏ ‏ شناسايي توان بالقوه و بالفعل در مراتع استان به منظور حفظ و احياء مراتع استان با توجه به گونه‌هاي با ارزش ‏مرتعي.‏

 ‏-‏ ‏ انجام طرح‏هاي تحقيقاتي در زمينه‌هاي آگرونومي و آگروتكنيكي عرصه‌هاي تخريب شده و ديم‏زارهاي كم بازده و ‏رها شده.

‏ ‏-‏ ‏ جمع‌آوري و شناسايي گياهان موجود در عرصه‌هاي منابع طبيعي استان به منظور دستيابي به اطلاعات لازم در ‏جهت حفظ و حراست و استفاده بهينه از ذخائر ژنتيكي توارثي منطقه بويژه گياهان نادر و در معرض خطر.

‏ ‏-‏ ‏ شناسايي سرشت و خصوصيات رستني‏هاي با ارزش جنگلي و مرتعي و بياباني استان جهت استفاده صحيح از ‏آنها.

‏ ‏-‏ ‏ شناسايي گونه‌هاي بومي و غير بومي چند منظوره (گردو-بادام-صنوبر و ‏‎... ‎‏) و شرايط رويشگاهي آنها در استان ‏به منظور انتخاب پايه‌هاي مناسب منطبق با شرايط اكولوژيك.‏

 ‏-‏ ‏ معرفي ارقام پرمحصول گونه‌هاي چند منظوره از طريق آزمايشات سازگاري ، عمليات اصلاحي و پرورشي و نيز ‏روش‏هاي زراعي آنها.

‏ ‏-‏ ‏ شناخت منابع جنگلي و پتانسيل‌هاي آن در استان به منظور حفاظت و احياء آنها.‏

 ‏- ‏ شناسايي مكانيزم‏ها و عوامل موثر در تخريب جنگل‏هاي منطقه به منظور تعيين راهبردهاي جلوگيري از تخريب و ‏احياء آنها.‏

 ‏-‏  مشخص نمودن روش‏هاي مناسب جنگلداري جنگل‏هاي در دست كاشت استان و تعيين روش‏هاي مناسب ‏بهره‌برداري اصولي از آنها.

‏ ‏-‏  تحقيق و بررسي به منظور شناسايي، تعيين پراكنش، مطالعات اكولوژيك بر روي گياهان مهم دارويي، معطر و ‏توليدكننده محصولات فرعي مهم استان.‏

 ‏-‏  انجام مطالعه و تحقيق به منظور كشت و اهلي كردن گياهان مهم دارويي و اقتصادي نمودن آنها از طريق تحقيقات ‏آگرونوميكي و آگروتكنيكي.

‏ ‏-‏  انجام تحقيقات لازم در زمينه نحوه بهره‌برداري از محصولات فرعي مهم استان.

‏ ‏-‏  بررسي توانمندي‏هاي ژنتيكي گونه‌هاي مهم گياهان جنگلي ، مرتعي ، بياباني مقاوم به خشكي ، سرما و شوري در ‏استان.

‏ ‏-‏  ايجاد بانك ژن و ذخائر ژنتيكي و بررسي روش‏هاي مناسب جهت حفاظت از منابع ژنتيكي استان.‏

مهمترین دستاوردهای بخش تحقیقات منابع طبیعی عبارتند از :

‏‏ ـ  مطالعه  اکولوژی گونه های مهم مرتعی و دارویی استان

 ـ  تعیین نقشه پوشش گیاهی استان

 ـ   ارزیابی پوشش گیاهی مراتع استان

 ـ  جمع آوری بیش از 15000 نمونه از 1500 گونه گیاهی

 ـ  جمع آوری اکثر گیاهان دارویی و مرتعی استان و نگهداری در بانک ژن

 ـ  اهلی کردن گیاهان دارویی بیش از 100 گونه گیاهی

 ـ  بررسی مراحل کاشت، داشت و برداشت گونه هاتی مهم و اقتصادی گیاهان دارویی

 ـ  معرفی گونه های جدید اندمیک دارویی به صنایع دارویی

 ـ  معرفی کلونهای برتر گل محمدی، رازیانه، آویشن، بابونه و نعناع

 ـ  معرفی کلونهای برتر صنوبر جهت کاشت در استان ـ روشهای احیا و بهربرداری اصولی از گونه های گزی

 ـ  تعیین بهترین زمان و تعداد برداشت کتیرا ـ ارزیابی گیاهان دارویی در مناطق دیم استان

‏‏معرفی هرباريوم (موزه گياهی) مرکز

 تعریف هرباریوم یا موزه گیاهی:

 هرباريوم يا موزه گياهي محلي است متعلق به يك مؤسسه دولتي يا ملي كه درآن مجموعه گياهان يك يا چند واحد جغرافيايي بصورت خشك شده به ترتيب معين و طبق رده‌بندي خاصي لابلاي پوشه‌ها در قفسه‌هاي مخصوص نگهداري مي‌شوند. اين مجموعه مي‌تواند احتياجات علمي و عملي كليه مراجعين كه به نحوي از انحاء با گياه سر وكار دارند را جوابگو باشد.

 

 اهداف تشكيل هرباريوم:

 -  شناسايي و طبقه‌بندي گياهان و پي‌بردن به صفات و مشخصه‌هاي مهم هر يك ازآنها با استفاده از منابع معتبر جهاني.

 -  تعيين قرابت گياهان با يكديگر و ساير خصوصيبات بتانيك و تاكسونوميك

 -  معرفي مناسبترين گياه با توجه به عوامل محيطي، به واحد‌هاي اجرايي به منظور كشت و احياء مناطق مختلف

 -  كاهش وابستگي فرهنگي به هرباريوم‌هاي خارجي در امر شناسايي گياهان كه قبلاً وجود داشته .

 -  خدمت به متخصصين علوم كشاورزي، تاكسونومي و كليه علوم مربوط به گياهشناسي.

 

 كاربرد هرباريوم :

 -  جمع‌آوري و شناسايي و نامگذاري علمي گياهان

 -  جمع‌آوري اطلاعات مرفولوژي، فنولوژي، رويشگاه و ساير اطلاعات اكولوژيك هر گونه به منظور استفاده كارشناسان و محققين مربوطه.

 -   شناسايي گياهان دارويي و ارائه اطلاعات به محققين داروسازي.

 -   شناسايي گياهان مرتعي، جنگلي و بياباني كه مورد استفاده كارشناسان ذيربط در امر احياء جنگل‌ها و مراتع و بيابان‌‌زدايي مي‌باشد.

 -   شناسايي و نامگذاري علمي گياهان جهت استفاده كارشناسان آبخيزداري در طرحهاي تحقيقاتي و اجرايي حفاظت از منابع آبي و خاكي.

 -   شناسايي و تعيين گياهان نادرو در خطر انقراض و ارائه راهكار‌هايي براي حفاظت از اين گونه‌ها به سازمانهاي مربوطه.

 -  شناسايي گياهاني كه به عنوان علف‌هاي ناخواسته (هرز) به نحوي به گياهان زراعي آسيب مي‌رسانند.

 -  معرفي گياهان بومي براي استفاده در فضاي سبز شهرها و ايجاد باغهاي گياهشناسي و كلكسيون زنده گياهان.

 

 وضعیت نمونه های موجود در هرباریوم:

 هرباريوم مركز اصفهان واقع در ایستگاه تحقیقاتی دستگرد (شماره 2)، به منظور دستیابی به اهداف فوق در سال 1361 تأسيس و هم اكنون اين هرباريوم در ليست هرباريوم‌هاي بين‌المللي ثبت شده است. در اين هرباريوم تاكنون 15000 نمونه گياهي از استانهاي اصفهان، چهارمحال‌بختياري، مركزي،‌ يزد و ساير استانها جمع‌آوري شده است. حدود 80% نمونه‌هاي جمع‌آوري شده از استان اصفهان و 20% باقیمانده از ساير استانها مي‌باشد. گياهان جمع‌آوري شده پس از پرس و خشك شدن، شناسايي اوليه گردیده و سپس بر روي مقواهاي مخصوص چسبانده شده و به داخل فايل‌هاي فلزي موجود در سالن هرباريوم منتقل مي‌گردند. ترتيب قراردادن گياهان خشك‌ (نمونه‌ها) در فايل‌هاي هرباريوم بر اساس حرف اول خانواده، در داخل خانواده بر اساس حرف اول جنس و در داخل جنس براساس حرف اول گونه مي‌باشد. گياهان موجود در هرباريوم توسط گياهشناسان اين واحد و محققين بخش گياهشناسي موسسه تحقيقات جنگل‌ها و مراتع با استفاده از فلورها و منابع علمي معتبر شناسايي گرديده است.

 

وضعيت نمونه‌هاي موجود در هرباريوم:

 تعداد كل نمونه‌هاي گياهي 15000 نمونه تعداد خانواده 150 خانواده تعداد جنس 675 جنس تعداد گونه 2000 گونه بنظر می رسد تاكنون 70% نمونه‌های موجود در هرباریوم تا سطح گونه شناسايي شده باشند. آمار و وضعیت نمونه‌های موجود در هرباریوم واحد گیا هشناسی بخش تحقیقات منابع طبیعی در كامپيوتر هرباريوم بخش تنظيم و جهت استفاده علاقمندان آماده است.

 

ساير امكانات موجود درهرباريوم اين واحد:

 1- ليست كامپيوتري گياهان:

نمونه‌هاي موجود در اين هرباريوم براساس خانواده، جنس و گونه به زبان لاتين و ساير اطلاعات از جمله آدرس محل جمع‌آوري ،‌ارتفاع محل جمع‌آوري.ارتفاع محل،‌تاريخ جمع‌آوري و مشخصات فردی جمع‌آوري كننده و شماره گياه به زبان فارسي به كامپيومتر داده شده و از قابليت‌هاي اين برنامه كامپيوتري مي‌توان براي كسب اطلاعات در مورد گياهان مناطق مختلف استفاده كرد.

 2-كتابخانه:

 كتابخانه اين هرباريوم از نظر منابع مختلف گياهشناسي يكي از غني‌ترين كتابخانه‌ها در استان و حتي در سطح كشور مي‌باشد. وجود سري كامل فلورا ايرانيكا به زبان لاتين، فلور پارسا ( به زبان فرانسه) (10 جلد)، فلور ايران به زبان فارسي، فلور رنگي دكتر قهرمان (25 جلد)، رستني‌هاي ايران (33 جلد)، و فلورهاي كشورهاي همجوار از جمله سري كامل فلور عراق،‌فلور پاكستان (142 جلد)، فلور تركيه، فلور روسيه، فلور ايتاليا و ساير منابع علاوه بر استفاده در شناسايي گونه‌هاي مختلف گياهي در هر باريوم، همچنین می تواند مورد استفاده ساير محققين و دانشجويان علاقه مند نیز قرار بگيرد.

DOURAN Portal V4.0.4.0

V4.0.4.0