بخش تحقیقات ثبت و گواهی بذر و نهال
تحقیقات کشاورزی و اصلاح و توسعه ارقام جدید گیاهی در ایران در دهه ۱۳۱۰ با تشکیل بنگاه اصلاح و تهیه بذر چغندر قند و انستیتو توتون ایران آغاز گردید. خاستگاه بذر رسمی با کیفیت در ایران، با تشکیل موسسات تحقیقات کشاورزی و پروژه های اصلاح ارقام جدید پیوستگی دارد و در این راستا تشکیل مؤسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر در سال ۱۳۳۸ نقطه عطفی در اصلاح و معرفی ارقام جدید گیاهی و باغی به شمار می رود. در سال ۱۳۳۵، کمیته غلات وزارت کشاورزی وقت با همکاری کارشناسان سازمان خواربار و کشاورزی ملل متحد (فائو) اولین برنامه جدید تولید، گواهی و عرضه بذر غلات را پایه ریزی نمود. همچنین این کمیته اولین برنامه ملی تولید و عرضه بذر گواهی شده را تدوین کرد. از این تاریخ، مؤسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر بر اساس برنامه مصوب وزارت کشاورزی، مسئولیت کنترل و گواهی بذر را نیز به عهده گرفت. علیرغم ایجاد سیستم کنترل و گواهی بذر در کشور، دلایل ذیل باعث گردید که انتظارات بخش کشاورزی در این مهم برآورده نگردد:
پیوستگی نظام کنترل کیفی با تولید بذر و نهال:
نبود نظام گواهی نهال:
عدم سرمایه گذاری شرکت های خارجی در صنعت بذر و نهال کشور:
عدم وجود انگیزه برای بخش خصوصی در زمینه اصلاح و معرفی ارقام جدید گیاهی:
وجود مشکلات فوق و نواقصی دیگر از قبیل ناکارآمدی سیستم گواهی بذر و محدود بودن آن به چند گیاه زراعی خاص، باعث گردید که " کمیته ساماندهی بذر و نهال" در وزارت کشاورزی وقت در اواخر سال ۱۳۷۵ تشکیل گردد. نتایج کار این کمیته ، منجر به تدوین پیش نویس لایحه ای شد که پس از طی مدت زمان طولانی در سایه تعامل کمیسیون کشاورزی مجلس شورای اسلامی وقت و همکاری تنگاتنگ سازمان خواربار و کشاورزی ملل متحد (فائو) نهایی گردید و جهت طرح در صحن علنی به مجلس محترم شورای اسلامی ارسال شد. لایحه مذکور در تاریخ ۲۹/۴/۱۳۸۲ از سوی مجلس تصویب و در هشتم مردادماه همان سال به تأیید شورای محترم نگهبان رسید و به عنوان قانون ثبت ارقام گیاهی و کنترل و گواهی بذر و نهال برای اجرا به وزارت جهاد کشاورزی ابلاغ گردید.
به استناد ماده دوم این قانون، مؤسسه تحقیقات ثبت و گواهی بذر و نهال، زیر نظر هیأت امنای سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی و به منظور حفاظت از منابع ملی، ساماندهی امر کنترل وگواهی بذر و نهال و حفظ حقوق مالکیت معنوی بهنژادگران گیاهی در آذرماه سال ۱۳۸۲ تشکیل شد.
اهداف اصلی مؤسسه عبارتند از :
حفاظت از منافع ملی، ساماندهی امر کنترل و گواهی بذر و نهال، حفظ حقوق مالکیت معنوی بهنژادگران، شناسایی و ثبت ارقام جدید گیاهی و کنترل و نظارت بر امور بذر و نهال کشور.
مهمترین وظایف مؤسسه تحقیقات ثبت و گواهی بذر و نهال عبارتند از:
۱. ساماندهی امر کنترل و گواهی بذر و نهال جهت نیل به تولید و عرضه بذر و نهال با کیفیت و سالم.
۲. حمایت از حقوق مالکیت فکری بهنژادگران ارقام جدید گیاهی.
۳. معرفی ارقام جدید گیاهی از طریق نشر فهرست ارقام ملی.
۴. تدوین و پیشنهاد استانداردهای ملی لازم و روزآمد در زمینه کیفیت و سلامت بذر و نهال.
۵. صدور مجوز تولید بذر و نهال برای اشخاص حقیقی و حقوقی واجد شرایط.
۶. صدور مجوز کنترل و نظارت بذر و نهال برای اشخاص حقیقی و حقوقی واجد شرایط.
۷. اقدام در جهت دستیابی به دانش و فن آوری های جدید و بهینه سازی فن آوری های مورد استفاده از طریق عضویت در مجامع و سازمان های بین المللی و همچنین انجام
تحقیقات مرتبط.
۸. ارائه نظر کارشناسی به محاکم قضائی در زمینه دعاوی مربوط به بذر و نهال و ارقام گیاهی.